Araç Kamerası Ses Kaydı Yasal mı? Araç İçi Kamera Ses Kaydı ve KVKK Rehberi

Araç kamerası sistemleri günümüzde yalnızca görüntü kaydı yapmak için kullanılmıyor. Özellikle ticari araçlarda, servis araçlarında, taksilerde, otobüslerde, kamyonlarda ve filo araçlarında kullanılan bazı kamera sistemlerinde dahili mikrofon ve ses kayıt özelliği de bulunuyor.

Peki araç kamerası ses kaydı yasal mı? Araç içerisinde bulunan kişilerin konuşmalarının kamera tarafından kaydedilmesi her durumda serbest midir? Şoförün, çalışanın veya yolcunun açık rızası gerekir mi? Araç kamerasının mikrofonu sürekli açık bırakılabilir mi?

Bu soruların cevabı, yalnızca kameranın teknik özelliğine bakılarak verilemez. Ses kaydı; kişisel verilerin korunması, özel hayatın gizliliği ve kişilerin konuşmalarının korunması açısından görüntü kaydına göre çok daha hassas bir uygulamadır.

Kişisel Verileri Koruma Kurulu'nun kararlarında da görüntü kaydına ek olarak ses kaydı alınmasının ayrıca değerlendirilmesi gerektiği, ses kaydının daha müdahaleci bir yöntem olduğu ve gereklilik ile ölçülülük kriterlerinin özellikle dikkate alınması gerektiği görülmektedir.

Araç Kamerası Ses Kaydı Yasal mı?

Kısa cevap: Her araçta ve her durumda araç kamerasıyla ses kaydı yapılabileceğini söylemek mümkün değildir.

Araç kamerasında görüntü kaydı ile ses kaydı aynı şekilde değerlendirilmemelidir. Bir araçta güvenlik amacıyla görüntü kaydı alınması hukuka uygun bir işleme şartına dayanabilirken, aynı amacı gerçekleştirmek için ayrıca sürekli ses kaydı yapılması gerekli olmayabilir.

KVKK Kurulu'nun 30 Kasım 2023 tarihli 2023/2007 sayılı kararında, işyerinde güvenlik amacıyla kamera görüntüsü alınmasının güvenliği sağlamaya yeterli olduğu durumda, buna ek olarak ses kaydı alınmasının zorunlu olmadığı ve veri sorumlusunun meşru menfaatinin bu açıdan bulunmadığı değerlendirilmiştir.

Bu nedenle araç kamerasının mikrofonunun bulunması, ses kaydının otomatik olarak yasal olduğu anlamına gelmez.

Özellikle aşağıdaki durumlarda dikkatli olunmalıdır:

• Ticari araçlarda şoför konuşmalarının kaydedilmesi
• Takside yolcu konuşmalarının kaydedilmesi
• Okul servislerinde çocukların seslerinin kaydedilmesi
• Personel servislerinde çalışanların konuşmalarının kaydedilmesi
• Otobüslerde yolcu konuşmalarının kaydedilmesi
• Filo araçlarında sürücü ve yolcuların sürekli ses kaydının alınması
• Araç içerisinde mikrofonun sürekli açık tutulması

Bu uygulamalarda ses kaydının gerçekten gerekli olup olmadığı ayrıca değerlendirilmelidir.

Araç Kamerası Ses Kaydı Neden Görüntü Kaydından Daha Hassastır?

Bir kamera görüntüsü genellikle aracın önünü, arkasını veya aracın içini gösterir. Ses kaydı ise insanların konuşmalarını, özel bilgilerini, ticari bilgilerini ve günlük iletişimlerini doğrudan kaydedebilir.

Örneğin bir araç kamerası sürücünün:

• Kiminle konuştuğunu,
• Ne konuştuğunu,
• Telefon görüşmesinde hangi bilgileri verdiğini,
• Yolcularla yaptığı özel konuşmaları,
• İş arkadaşlarıyla yaptığı konuşmaları

kaydedebilir.

Bu nedenle araç içi kamera ses kaydı, yalnızca görüntü kaydına göre kişinin özel hayatına daha fazla müdahale oluşturabilir.

KVKK Kurulu da ses kayıt özelliği bulunan kameraların özel hayatın gizliliğine daha ciddi müdahale oluşturabileceğini ve bu nedenle ölçülülük açısından dikkatle değerlendirilmesi gerektiğini belirtmektedir.

Başka bir ifadeyle:

Kamera kullanmak = otomatik olarak mikrofon kullanma hakkı vermez.

Her iki uygulamanın amacı ve gerekliliği ayrı ayrı değerlendirilmelidir.

Araç İçi Kamera Ses Kaydı KVKK Kapsamına Girer mi?

Evet. Araç içerisinde bulunan kişilerin seslerinin kaydedilmesi, şartlarına göre kişisel veri işleme faaliyeti kapsamında değerlendirilebilir.

6698 sayılı KVKK açısından kişisel veri, kimliği belirli veya belirlenebilir gerçek kişiye ilişkin her türlü bilgiyi kapsar. KVKK'nın kişisel veri işleme hükümleri, verilerin elde edilmesi, kaydedilmesi, depolanması, muhafaza edilmesi ve kullanılmasını da kapsayacak şekilde geniştir.

Bu nedenle araç kamerasının mikrofonu aracılığıyla kişilerin konuşmalarının sürekli olarak kaydedilmesi, yalnızca teknik bir kamera özelliği olarak görülmemelidir.

Özellikle bir şirketin araç filosunda kamera ve mikrofon kullanılıyorsa, şirketin veri sorumlusu olarak KVKK kapsamındaki yükümlülükleri ayrıca değerlendirmesi gerekir.

Çalışanların Araç İçinde Ses Kaydı Alınabilir mi?

Bu konu özellikle filo şirketleri, lojistik firmaları, servis taşımacılığı yapan şirketler ve ticari araç sahipleri açısından önemlidir.

Örneğin bir şirket, araçlarına 4G araç kamerası takarak sürücünün hareketlerini ve araç içerisini takip etmek isteyebilir.

Güvenlik amacıyla görüntü kaydı alınması ile sürücünün yaptığı tüm konuşmaların sürekli olarak kaydedilmesi aynı şey değildir.

KVKK Kurulu'nun 2023/2007 sayılı kararında işveren tarafından kamera ile görüntü ve ses kaydı alınması incelenmiş; fiziksel güvenlik amacıyla görüntü kaydının yeterli olduğu durumda ayrıca ses kaydı alınmasının zorunlu olmadığı değerlendirilmiştir.

Dolayısıyla işverenin:

“Araç güvenliği için kamera kullanıyorum, o halde mikrofonu da sürekli açık tutabilirim.”

şeklinde otomatik bir sonuca varması doğru değildir.

Ses kaydı yapılacaksa bunun amacı, kapsamı, süresi ve gerekliliği ayrıca ortaya konulmalıdır.

Araç Kamerasında Mikrofon Kullanımı Nasıl Olmalı?

Araç kamerasında mikrofon özelliği bulunan bir cihaz kullanılacaksa öncelikle şu sorular sorulmalıdır:

1. Ses kaydı gerçekten gerekli mi?

Araç güvenliği yalnızca görüntü kaydı ile sağlanabiliyorsa, ayrıca ses kaydı yapılmasının neden gerekli olduğu açıklanmalıdır.

2. Daha az müdahaleci bir yöntem var mı?

Amaç görüntü kaydı ile gerçekleştirilebiliyorsa, sürekli ses kaydının ayrıca kullanılması ölçülülük açısından sorun oluşturabilir.

3. Kimlerin sesi kaydediliyor?

Sadece sürücü mü, yoksa araçtaki tüm yolcular mı?

Özellikle toplu taşıma ve servis araçlarında bu ayrım önemlidir.

4. Kayıt ne kadar süre saklanıyor?

Ses kayıtlarının gereğinden uzun süre tutulması ayrıca risk oluşturabilir.

5. İnsanlar bilgilendiriliyor mu?

Kamera ve ses kaydının varlığı konusunda ilgili kişilere uygun şekilde aydınlatma yapılması gerekir.

Araç Kamerası Ses Kaydı İçin Açık Rıza Şart mı?

Burada önemli bir ayrım bulunmaktadır.

KVKK kapsamında her kişisel veri işleme faaliyetinde mutlaka açık rıza alınması gerektiği söylenemez. Kanun'da kişisel verilerin işlenmesine ilişkin farklı hukuki sebepler bulunmaktadır.

Ancak bu durum, “açık rıza almadan istediğim şekilde ses kaydı yapabilirim” anlamına da gelmez.

Özellikle sürekli araç içi ses kaydında, işlemenin hukuki dayanağı, gerekliliği, amacı ve ölçülülüğü değerlendirilmelidir.

KVKK Kurulu'nun kararlarında da açık rızanın bulunup bulunmamasından önce veri işleme faaliyetinin hukuki bir sebebe dayanıp dayanmadığının ve ölçülü olup olmadığının değerlendirilmesi gerektiği görülmektedir.

Bu nedenle yalnızca sürücüden veya yolcudan imza almak, her durumda ses kaydını otomatik olarak hukuka uygun hale getiren tek başına yeterli bir çözüm olarak görülmemelidir.

Araç Kamerası Ses Kaydı Yapılıyorsa Bilgilendirme Nasıl Olmalı?

Ses kaydı yapılan araçlarda kişilerin kayıt konusunda bilgilendirilmesi önemlidir.

Örneğin bir şirket filosunda araç içi kamera sistemi bulunuyorsa çalışanlara ve gerektiğinde araçta bulunan diğer kişilere:

• Kamera kaydı yapıldığı,
• Ses kaydı yapılıp yapılmadığı,
• Kaydın hangi amaçla alındığı,
• Kayıtların ne kadar süre saklandığı,
• Kimlerin kayıtlara erişebileceği,
• Hukuki dayanağın ne olduğu

konularında uygun aydınlatmanın yapılması gerekir.

KVKK açısından aydınlatma yükümlülüğü, açık rızadan bağımsız bir yükümlülük olarak değerlendirilmektedir. Kurul kararlarında görüntü kaydı hukuka uygun olsa dahi ilgili kişilerin aydınlatılması gerektiği açıkça vurgulanmaktadır.

Bu nedenle araç içerisine yalnızca:

“Kamera vardır.”

şeklinde küçük bir sticker yapıştırılması her durumda yeterli olmayabilir.

Özellikle ses kaydı da yapılıyorsa bilgilendirmenin kapsamı daha dikkatli hazırlanmalıdır.

Takside Araç Kamerası Ses Kaydı Yasal mı?

Taksilerde araç içi kamera sistemlerinin kullanılması güvenlik açısından önemli olabilir. Ancak takside bulunan yolcuların konuşmalarının sürekli şekilde kaydedilmesi ayrıca değerlendirilmelidir.

Örneğin taksi kamerasının amacı:

“Olası güvenlik olaylarında görüntü kaydı oluşturmak”

ise, yalnızca görüntü kaydı bu amacı karşılayabiliyorsa sürekli ses kaydının ayrıca gerekli olup olmadığı sorgulanmalıdır.

Taksi içerisinde yolcuların özel konuşmalarının kaydedilmesi, görüntü kaydına göre daha yoğun bir kişisel veri işleme faaliyeti oluşturabilir.

Bu nedenle taksi kamera sistemlerinde mikrofonun sürekli açık olması, teknik olarak mümkün olsa bile hukuken otomatik olarak uygun kabul edilmemelidir.

Okul Servislerinde Ses Kaydı Yapılabilir mi?

Okul servisleri açısından konu daha da hassastır.

Çünkü araç içerisinde çocuklar bulunabilir.

Çocukların konuşmalarının sürekli olarak kaydedilmesi, yalnızca güvenlik amacıyla kamera kullanılmasından farklı bir değerlendirme gerektirir.

KVKK Kurulu'nun eğitim kurumlarında kamera ve ses kaydı konusunda verdiği 2023/1461 sayılı kararında, görüntü kaydının güvenlik amacıyla ölçülü olabileceği ancak buna ek olarak ses kaydı alınmasının ayrıca gereklilik ve ölçülülük bakımından değerlendirilmesi gerektiği belirtilmiştir.

Bu nedenle okul servisi kamera sistemlerinde ses kaydı özelliği kullanılacaksa konu özellikle dikkatli ele alınmalıdır.

Araç Kamerası Ses Kaydı Suç mu?

Bu soruya doğrudan “evet” veya “hayır” şeklinde cevap vermek doğru değildir.

Çünkü somut olayın özellikleri önemlidir.

Ses kaydının:

• Kim tarafından yapıldığı,
• Kimin konuşmalarının kaydedildiği,
• Kayıt yapan kişinin konuşmaya dahil olup olmadığı,
• Kayıt amacının ne olduğu,
• Kaydın sürekli veya olay bazlı olup olmadığı,
• Kişilerin bilgilendirilip bilgilendirilmediği,
• Kayıtların nasıl kullanıldığı,
• Hukuki bir dayanağın bulunup bulunmadığı

gibi birçok faktör değerlendirilmelidir.

Türk Ceza Kanunu'nda kişiler arasındaki konuşmaların dinlenmesi ve kayda alınması ile özel hayatın gizliliğine ilişkin suç düzenlemeleri bulunmaktadır. Bu nedenle özellikle gizli ve hukuka aykırı ses kayıtları bakımından yalnızca KVKK değil, ceza hukuku açısından da ayrıca değerlendirme yapılması gerekebilir.

Bu nedenle araç kamerasındaki mikrofon özelliği kullanılmadan önce somut kullanım senaryosunun hukuki açıdan değerlendirilmesi önemlidir.

Araç Kamerası Ses Kaydı Delil Olarak Kullanılabilir mi?

Hukuka uygun şekilde elde edilmiş kayıtların bir uyuşmazlıkta delil niteliği taşıyıp taşımayacağı ayrıca değerlendirilir.

Ancak burada önemli olan nokta şudur:

Bir kaydın bir olay hakkında faydalı olması, o kaydın elde edilme yönteminin otomatik olarak hukuka uygun olduğu anlamına gelmez.

Örneğin bir şirket:

“Bir olay olduğunda ses kaydı bize yardımcı oluyor.”

diyerek bütün çalışanların ve yolcuların sürekli konuşmalarını kaydetmeye başlayamaz.

Öncelikle veri işleme faaliyetinin hukuki dayanağı ve ölçülülüğü değerlendirilmelidir.

KVKK Kurulu'nun kararları da güvenlik amacıyla görüntü kaydı alınmasının bazı durumlarda yeterli olabileceğini, buna rağmen ayrıca ses kaydı alınmasının gereklilik ve ölçülülük açısından sorun oluşturabileceğini ortaya koymaktadır.

Araç Kamerasında Ses Kaydı Nasıl Daha Güvenli Hale Getirilebilir?

Araç kamerası satın alırken mikrofon özelliğinin bulunması tek başına tercih kriteri olmamalıdır.

Özellikle ticari kullanımda şu özellikler önemlidir:

Mikrofonun kapatılabilmesi

Kamera sisteminde ses kaydının yazılımsal veya fiziksel olarak kapatılabilmesi önemli bir avantajdır.

Ayrı ses ayarı

Bazı profesyonel kamera sistemlerinde ses kayıt özelliği ayrı olarak etkinleştirilebilir.

Kayıt yönetimi

Kayıtların kim tarafından izlenebildiği ve ne kadar süre saklandığı kontrol edilmelidir.

4G uzaktan erişim güvenliği

4G özellikli kamera sistemlerinde görüntü ve ses kayıtlarına uzaktan erişim mümkün olabileceğinden kullanıcı yetkilendirmeleri ve hesap güvenliği de önemlidir.

Kullanım amacının belirlenmesi

Kamera sistemi kurulmadan önce “Bu kayıt neden alınıyor?” sorusuna net cevap verilmelidir.

Araç İçi Kamera Alırken Ses Kaydı Özelliği Gerekli mi?

Her kullanıcı için gerekli değildir.

Örneğin bireysel bir kullanıcı yalnızca yolculuk sırasında ön kamera görüntüsü almak istiyorsa ses kaydına ihtiyaç duymayabilir.

Filo işletmelerinde ise öncelik genellikle:

• Yol güvenliği,
• Kaza kayıtları,
• Sürücü davranışlarının analizi,
• Araç güvenliği,
• GPS takibi,
• Olay anı görüntülerinin incelenmesi

gibi amaçlardır.

Bu amaçların tamamı için sürekli ses kaydı gerekli olmayabilir.

Bu nedenle araç kamerası satın alırken mikrofonun sürekli açık olması bir avantaj değil, kullanım amacına göre değerlendirilmesi gereken bir özellik olarak görülmelidir.

Araç Kamerası Ses Kaydı İçin Pratik Kontrol Listesi

Bir araçta kamera ve mikrofon kullanılacaksa aşağıdaki kontrol listesi uygulanabilir:

1. Kamera neden kullanılacak?
Güvenlik, kaza analizi, hırsızlık önleme veya filo yönetimi amacı belirlenmelidir.

2. Ses kaydı gerçekten gerekli mi?
Amaç yalnızca görüntü ile gerçekleştirilebiliyorsa ses kaydının gerekliliği sorgulanmalıdır.

3. Mikrofon kapatılabiliyor mu?
Gerekli olmadığı durumlarda ses kaydının devre dışı bırakılması tercih edilebilir.

4. Araçta bulunan kişiler bilgilendiriliyor mu?
Kamera ve varsa ses kaydı konusunda uygun aydınlatma yapılmalıdır.

5. Kayıtlar ne kadar süre saklanıyor?
Gereğinden uzun saklama yapılmamalıdır.

6. Kayıtlara kim erişiyor?
Yetkisiz kişilerin görüntü ve ses kayıtlarına erişimi engellenmelidir.

7. Kayıtlar başka kişilere aktarılıyor mu?
Aktarım yapılacaksa ayrıca hukuki çerçeve değerlendirilmelidir.

8. Kullanılan sistem amaca uygun mu?
Gereğinden fazla veri toplayan bir sistem yerine ihtiyaca uygun sistem tercih edilmelidir.