Araç İçi Kamera Sistemlerinde Dahili Kamera Yolcunun Özel Hayatını İhlal Eder mi? KVKK Açısından Kamera Kullanımı

Araç içi kamera sistemleri günümüzde otobüs, minibüs, okul servisi, personel servisi, taksi, ticari araç ve filo araçlarında güvenliği artırmak amacıyla yaygın şekilde kullanılmaktadır. Özellikle araç içi kamera sistemi, kaza anlarının kayıt altına alınması, yolcu ve sürücü güvenliğinin sağlanması, olası olayların incelenmesi ve araç içerisindeki güvenlik risklerinin azaltılması açısından önemli bir çözüm sunmaktadır.

Bununla birlikte, araç içine yerleştirilen dahili kamera, doğrudan yolcuları ve araç içerisinde bulunan kişileri görüntülediği için önemli bir soruyu gündeme getirmektedir:

Araç içi kamera sistemlerinde yolcuların görüntülerinin kaydedilmesi özel hayatın gizliliğini ihlal eder mi?

Bu sorunun cevabı her durumda aynı değildir. Bir araçta dahili kamera bulunması tek başına otomatik olarak özel hayat ihlali anlamına gelmez. Ancak kameranın hangi amaçla kullanıldığı, nereleri görüntülediği, kayıtların ne kadar süre saklandığı, kimlerin erişebildiği, yolcuların bilgilendirilip bilgilendirilmediği ve özellikle ses kaydı alınıp alınmadığı büyük önem taşır.

KVKK açısından temel yaklaşım, kişisel verilerin belirli, açık ve meşru amaçlarla ve ihtiyaç duyulan ölçüde işlenmesidir.

Araç İçi Kamera Görüntüsü Kişisel Veri Sayılır mı?

Evet. Bir kişinin yüzü, araç içerisindeki görüntüsü veya kişiyi belirlenebilir hale getiren kamera kaydı kişisel veri kapsamında değerlendirilebilir.

Bu nedenle araç içi kamera sistemi tarafından alınan görüntüler, gelişigüzel şekilde kullanılabilecek sıradan kayıtlar olarak görülmemelidir.

Bir otobüsün içerisinde bulunan yolcuların görüntülerinin kaydedilmesi, kişilerin kimliğinin doğrudan veya dolaylı olarak belirlenebilmesine imkân sağlayabilir. Bu nedenle işletmelerin kamera sistemi kurarken kişisel verilerin korunmasıyla ilgili yükümlülükleri dikkate alması gerekir.

Kişisel Verileri Koruma Kurumu da kamera çekimi yoluyla kişisel veri elde edilmesini veri toplama yöntemlerinden biri olarak değerlendirmektedir.

Bu nedenle araç kamerası, araç içi kamera, otobüs kamera sistemi, servis kamera sistemi veya yolcu kamera sistemi kurulurken teknik özelliklerin yanında KVKK açısından da değerlendirme yapılmalıdır.

Dahili Kamera Yolcunun Özel Hayatını İhlal Eder mi?

Burada önemli olan nokta şudur:

Dahili kamera kullanılması tek başına özel hayat ihlali anlamına gelmez.

Örneğin bir şehirlerarası otobüste yolcuların ve araç içerisindeki genel alanların güvenlik amacıyla görüntülenmesi ile yolcuların özel alanlarının sürekli ve gereksiz şekilde izlenmesi aynı şey değildir.

Kamera kullanımında amaç;

• Yolcu güvenliğini sağlamak,
• Şiddet veya saldırı olaylarını önlemek,
• Hırsızlık ve benzeri olayların tespitine yardımcı olmak,
• Trafik kazalarını ve olayları incelemek,
• Sürücü ve yolcu güvenliğini artırmak,
• Araç içerisinde meydana gelebilecek güvenlik problemlerini araştırmak

gibi meşru ve belirli amaçlara dayanabilir.

Ancak kamera sisteminin amacı dışında kullanılması veya gereğinden fazla görüntü alınması hukuki sorun oluşturabilir.

KVKK'nın kamera sistemleriyle ilgili değerlendirmelerinde de amaçla sınırlılık ve ölçülülük önemli kriterler arasında yer almaktadır. Kurum, güvenlik amacıyla kullanılan kamera sistemlerinin belirlenen amaç dışında ve ölçüsüz şekilde kullanılmasının özel hayatın gizliliğine müdahale oluşturabileceğine dikkat çekmektedir.

Araç İçinde Kamera Kullanırken Ölçülülük Neden Önemlidir?

Bir araç içi kamera sistemi kurulurken “Daha fazla kamera daha fazla güvenlik sağlar” yaklaşımı her zaman doğru değildir.

Örneğin 10 kişilik bir minibüste güvenliği sağlamak için gerekli olan bir kamera ile araç içerisindeki her noktayı sürekli olarak görüntüleyen çok sayıda kameranın hukuki değerlendirmesi aynı olmayabilir.

Kamera;

• Gereken alanı görüntülemeli,
• Belirlenen amaca hizmet etmeli,
• Gereksiz alanları mümkün olduğunca görüntülememeli,
• Kayıt süresi ihtiyaca göre belirlenmeli,
• Görüntülere erişim sınırlandırılmalı,
• Kayıtlar yetkisiz kişilerle paylaşılmamalıdır.

Buradaki temel prensip gerektiğinden fazla kişisel veri toplamamaktır.

Dolayısıyla araç içi kamera sistemi kurulurken yalnızca görüntü kalitesi, kamera sayısı, gece görüşü veya depolama kapasitesi değil, kameranın nereden görüntü aldığı da dikkate alınmalıdır.

Yolculara Kamera Kaydı Yapıldığı Bildirilmeli mi?

Evet, kamera sistemi kullanılan araçlarda yolcuların kişisel verilerinin işlendiğine ilişkin gerekli aydınlatma yükümlülüğünün yerine getirilmesi önemlidir.

KVKK'nın 10. maddesi kapsamında veri sorumlusu; kişisel verilerin hangi amaçla işlendiği, kim tarafından işlendiği, kimlere ve hangi amaçla aktarılabileceği, veri toplamanın yöntemi ve hukuki sebebi gibi konularda ilgili kişileri bilgilendirmekle yükümlüdür.

Burada önemli bir ayrım vardır:

Aydınlatma yapmak ile açık rıza almak aynı şey değildir.

KVKK'nın açıklamalarına göre kişisel veri işleme faaliyetinin açık rızaya veya kanunda bulunan başka bir işleme şartına dayanması, aydınlatma yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.

Bu nedenle araç işletmecileri, kamera sistemi kullanılıyorsa yolcuların bilgilendirilmesini sağlayacak uygun yöntemleri değerlendirmelidir.

Araç içerisinde kamera bulunduğunu belirten görünür bir bilgilendirme, gerekli durumlarda daha ayrıntılı aydınlatma metnine erişim imkânı ve işletmenin KVKK süreçlerinin oluşturulması önem taşır.

Araç İçi Kamera Sistemlerinde Ses Kaydı Alınabilir mi?

Bu konu özellikle önemlidir.

Görüntü kaydı ile ses kaydı aynı şekilde değerlendirilmemelidir.

Bir araç içerisindeki kamera yalnızca görüntü kaydediyorsa, güvenlik amacı ve diğer şartlar kapsamında hukuka uygunluk değerlendirmesi yapılabilir.

Ancak kamera sisteminin aynı zamanda mikrofon aracılığıyla sürekli ses kaydı yapması, kişilerin konuşmalarının kayıt altına alınması nedeniyle çok daha müdahaleci bir veri işleme faaliyeti ortaya çıkarabilir.

Kişisel Verileri Koruma Kurulu'nun kararlarında da güvenlik amacıyla görüntü kaydının yeterli olduğu durumlarda ayrıca sürekli ses kaydı alınmasının gerekli ve ölçülü olmayabileceği vurgulanmıştır.

Bu nedenle araç içi kamera sistemi satın alırken dahili mikrofon özelliğine özellikle dikkat edilmelidir.

Bir kamera sisteminin teknik olarak ses kaydedebiliyor olması, bu özelliğin her durumda kullanılmasının hukuken uygun olduğu anlamına gelmez.

Otobüslerde Dahili Kamera Kullanımı

Otobüsler, yolcu taşımacılığında dahili kamera kullanımının en önemli alanlarından biridir.

Şehirlerarası otobüslerde, servis araçlarında ve toplu taşıma araçlarında otobüs içi kamera sistemi

• Yolcu güvenliği,
• Sürücü güvenliği,
• Kavga ve saldırı olaylarının incelenmesi,
• Hırsızlık olaylarının araştırılması,
• Kaza sonrasında olayın değerlendirilmesi,
• Araç içerisindeki güvenlik sorunlarının tespit edilmesi

gibi amaçlarla kullanılabilir.

Ancak kamera sisteminin amacı açık şekilde belirlenmeli ve kayıtların kullanım amacı dışında kullanılmamasına dikkat edilmelidir.

Örneğin güvenlik amacıyla kaydedilen kamera görüntülerinin ilgisiz kişilere gönderilmesi veya sosyal medyada paylaşılması ciddi kişisel veri sorunlarına neden olabilir.

Okul Servislerinde Dahili Kamera Kullanımı

Okul servis kamera sistemi, özel dikkat gerektiren kullanım alanlarından biridir.

Okul servislerinde öğrenciler, servis şoförü ve servis görevlileri aynı araç içerisinde bulunabilir. Bu nedenle kamera sisteminin amacı, görüş açısı, kayıt süresi ve görüntülere erişebilecek kişiler dikkatli şekilde belirlenmelidir.

Özellikle çocukların görüntülerinin işlendiği sistemlerde veri güvenliği daha da önem kazanır.

Burada amaç çocukları sürekli gözetlemek değil, servis içerisinde güvenliği artırmak ve meydana gelebilecek olayların gerektiğinde incelenebilmesini sağlamaktır.

Bu nedenle okul servislerinde dahili araç kamerası kurulurken teknik kurulumla birlikte işletmenin KVKK süreçlerinin de değerlendirilmesi gerekir.

Araç Kamerasında Kayıt Süresi Ne Kadar Olmalı?

Kamera görüntülerinin süresiz olarak saklanması doğru bir yaklaşım değildir.

Kayıtların ne kadar süreyle saklanacağı belirlenirken;

• Kamera sisteminin kullanım amacı,
• Güvenlik ihtiyacı,
• Olası olayların incelenme süresi,
• İlgili mevzuat,
• İşletmenin veri saklama politikası

gibi faktörler dikkate alınmalıdır.

Örneğin bir 4 kameralı araç içi kamera sistemi içerisinde yüksek kapasiteli SD kart veya mobil DVR kullanılması, teknik olarak uzun süreli kayıt yapılmasına imkân verebilir.

Ancak cihazın teknik olarak kayıt yapabiliyor olması, kayıtların sınırsız şekilde saklanması gerektiği anlamına gelmez.

Kamera Görüntülerine Kimler Erişebilir?

Bir araç içi kamera sistemi tarafından kaydedilen görüntülere mümkün olduğunca sınırlı sayıda yetkili kişinin erişmesi gerekir.

Örneğin;

• Filo yöneticisi,
• Güvenlik birimi,
• Yetkili şirket çalışanı,
• Olay incelemesi için yetkilendirilmiş personel

gibi belirlenmiş kişilerin erişimi söz konusu olabilir.

Her çalışanın veya araç içerisindeki herkesin kamera kayıtlarına erişebilmesi uygun bir yaklaşım değildir.

Özellikle 4G araç kamerası, uzaktan izleme sistemi veya bulut tabanlı kamera sistemlerinde kullanıcı adı, şifre ve yetkilendirme mekanizmaları büyük önem taşır.

Araç Kamerası Görüntüleri Sosyal Medyada Paylaşılabilir mi?

Hayır, burada çok dikkatli olunmalıdır.

Bir araç içi kamera tarafından kaydedilen yolcu veya sürücü görüntülerinin sosyal medyada paylaşılması, kamera sisteminin ilk kullanım amacıyla bağdaşmayabilir.

Örneğin araç içerisinde yaşanan bir kavga olayının görüntüsünü sosyal medyada yayınlamak ile aynı görüntüyü yetkili makamlarla veya olayın incelenmesi için yetkili kişilerle paylaşmak aynı hukuki değerlendirmeye tabi değildir.

Bu nedenle araç kamerası görüntüleri, “nasıl olsa araç işletmesine ait” düşüncesiyle serbestçe paylaşılabilecek içerikler olarak görülmemelidir.

Dahili Kamera Kullanırken Nelere Dikkat Edilmeli?

Bir araç içi kamera sistemi kurulmadan önce şu noktalar kontrol edilmelidir:

1. Kamera kullanım amacı belirlenmeli

Kamera neden kullanılacak?

Yolcu güvenliği mi, sürücü güvenliği mi, kaza incelemesi mi, hırsızlığın önlenmesi mi?

Amaç açık şekilde belirlenmelidir.

2. Gereksiz görüntü alınmamalı

Kamera yalnızca ihtiyaç duyulan alanı görüntülemelidir.

3. Ses kaydı özelliği ayrıca değerlendirilmelidir

Kamera sisteminde mikrofon bulunması, ses kaydının mutlaka kullanılacağı anlamına gelmez.

4. Yolcular bilgilendirilmeli

Kamera kullanımı hakkında gerekli aydınlatmanın yapılması gerekir.

5. Kayıt süresi belirlenmeli

Görüntüler ihtiyaçtan daha uzun süre saklanmamalıdır.

6. Erişim yetkilendirilmelidir

Kamera kayıtlarını kimlerin izleyebileceği belirlenmelidir.

7. Siber güvenlik önemsenmeli

Özellikle 4G araç kamera sistemi ve uzaktan izleme sistemlerinde güçlü şifreleme, kullanıcı yetkilendirmesi ve güvenli erişim yöntemleri kullanılmalıdır.

8. Kamera yerleşimi doğru yapılmalı

Kamera, güvenlik amacını gerçekleştirecek şekilde konumlandırılmalı; gereksiz ve özel alan niteliğindeki bölgeleri görüntülemekten kaçınılmalıdır.

Araç İçi Kamera Sistemi Seçerken KVKK Neden Düşünülmeli?

Bir araç içi kamera sistemi seçerken genellikle şu özelliklere bakılır:

• Kamera çözünürlüğü,
• Gece görüşü,
• Görüş açısı,
• SD kart kapasitesi,
• DVR kayıt kapasitesi,
• 4G bağlantı,
• GPS,
• ADAS,
• DMS,
• Uzaktan izleme,
• Kamera sayısı.

Bunların tamamı önemlidir.

Ancak özellikle yolcu taşıyan araçlarda KVKK uyumluluğu açısından kullanım senaryosu da değerlendirilmelidir.

Örneğin yalnızca yol görüntüsünü kaydeden bir araç kamerası ile yolcuları sürekli görüntüleyen dahili kamera aynı kullanım senaryosuna sahip değildir.

Bu nedenle kamera sistemi seçilirken işletmenin gerçek ihtiyacı belirlenmeli ve gereksiz veri işlenmesinden kaçınılmalıdır.

Bendis Bilişim Araç İçi Kamera Sistemleri

Bendis Bilişim tarafından sunulan araç içi kamera sistemi çözümleri arasında farklı kullanım ihtiyaçlarına yönelik çok kameralı ve araç takip özellikli sistemler bulunmaktadır.

Bendis Bilişim'in araç içi kamera sistemi kategorisinde 2 kameralı araç takipli kamera, 4 kameralı ADAS destekli dashcam, 3 kameralı yapay zekâ destekli araç kamerası ve 4G araç içi kamera gibi farklı çözümler yer almaktadır.

Bendis Bilişim Araç İçi Kamera Sistemi ürünlerini incelemek için tıklayın

Burada önemli olan yalnızca yüksek çözünürlüklü veya çok kameralı bir sistem satın almak değildir. Araç içi kamera sistemi, kullanılacağı aracın yapısına, yolcu sayısına, güvenlik ihtiyacına ve veri işleme süreçlerine uygun şekilde planlanmalıdır.