Araç İçi Kamera Kullanımı Zorunlu mu? Hangi Araçlarda Kamera Zorunluluğu Var?

Araç içi kamera zorunluluğu, son yıllarda ticari araç sahipleri, filo yöneticileri, kamyon ve kamyonet kullanıcıları, otobüs işletmeleri, servis araçları ve şirket araçları tarafından sıkça araştırılan konuların başında gelmektedir. Özellikle araç içi kamera, araç kamerası, kamyon kamera sistemi, tır kamera sistemi, otobüs kamera sistemi, servis aracı kamerası, mobil DVR kamera ve 4G araç kamerası gibi sistemlerin yaygınlaşmasıyla birlikte, hangi araçlarda kamera kullanımının zorunlu olduğu konusu önem kazanmıştır.

Türkiye'de her motorlu araç için genel bir araç içi kamera takma zorunluluğu bulunduğunu söylemek doğru değildir. Kamera zorunluluğu, aracın türüne, kullanım amacına ve tabi olduğu özel mevzuata göre değişebilir. Bunun yanında araç kamerası kullanılması halinde görüntülerin kişisel veri niteliği taşıyabilmesi nedeniyle KVKK, yani 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu açısından da dikkat edilmesi gereken kurallar vardır.

Bu nedenle “araç kamerası zorunlu mu?” sorusunun cevabı yalnızca evet veya hayır şeklinde verilmemelidir.

Araç İçi Kamera Zorunlu mu?

Türkiye'de tüm otomobiller, kamyonlar, kamyonetler ve ticari araçlar için genel bir araç içi kamera zorunluluğu bulunmamaktadır.

Başka bir ifadeyle, yalnızca aracın otomobil, kamyon veya kamyonet olması nedeniyle her araca mutlaka araç içi kamera takılması gerektiği sonucuna varılamaz.

Bununla birlikte bazı araç grupları ve taşıma faaliyetleri için özel teknik ve güvenlik düzenlemeleri bulunabilir. Özellikle ticari yolcu taşımacılığı, servis taşımacılığı ve belirli özel taşıma faaliyetlerinde kamera ve görüntü kayıt sistemlerine ilişkin farklı kurallar gündeme gelebilir.

Bu nedenle araç sahibi veya işletmecisinin yalnızca aracın sınıfına değil, taşıma faaliyetinin niteliğine ve ilgili mevzuata da bakması gerekir.

Kamyonlarda Araç İçi Kamera Zorunluluğu Var mı?

Normal yük taşımacılığı yapan kamyonlar için genel bir araç içi kamera takma zorunluluğu bulunmamaktadır.

Bu konu özellikle kamyon sahipleri tarafından sıkça araştırılmaktadır. Kamyonlarda kamera kullanımı çoğunlukla zorunluluktan ziyade filo güvenliği, sürücü güvenliği, kaza kayıtları, yük güvenliği, operasyonel kontrol ve olayların incelenmesi amacıyla tercih edilmektedir.

Bir kamyon veya çekici üzerinde bulunan araç kamerası;

• Yolun ve trafik ortamının kaydedilmesini,
• Olası trafik kazalarının incelenmesini,
• Sürücü davranışlarının takip edilmesini,
• Yükleme ve boşaltma süreçlerinin kontrol edilmesini,
• Araç güvenliğinin artırılmasını,
• Hırsızlık ve kötüye kullanım risklerinin azaltılmasını,
• Filo yönetiminin desteklenmesini

sağlayabilir.

Ancak bu faydalar, her kamyon için kanunen araç içi kamera takılmasının zorunlu olduğu anlamına gelmez.

Tırlarda Araç Kamerası Zorunlu mu?

Tırlar ve çekiciler açısından da genel bir araç içi kamera zorunluluğu bulunduğu söylenemez.

Uluslararası veya şehirlerarası taşımacılık yapan firmalar ise güvenlik ve operasyonel kontrol amacıyla tır kamera sistemi, 4G araç kamerası, GPS'li araç kamerası, mobil DVR veya çok kameralı kayıt sistemleri kullanabilmektedir.

Özellikle uzun yol taşımacılığında kamera sistemleri;

• Ön kamera,
• Sürücü kabini kamerası,
• Kör nokta kamerası,
• Geri görüş kamerası,
• Yan kamera,
• Yük bölümü kamerası

gibi farklı çözümler şeklinde kurulabilir.

Burada kamera sisteminin hangi amaçla kullanılacağı önemlidir. Örneğin yalnızca yol görüntüsünü kaydeden bir ön kamera ile sürücüyü sürekli görüntüleyen kabin içi kamera aynı hukuki değerlendirmeye tabi olmayabilir.

Otobüslerde Araç Kamera Sistemi

Otobüs ve yolcu taşımacılığı yapan araçlarda durum kamyonlardan farklı değerlendirilebilir.

Karayolları Trafik Yönetmeliği'nde ticari amaçla yolcu taşımacılığı yapılan araçlarla ilgili çeşitli donanım ve görüntü cihazı düzenlemeleri bulunmaktadır. Yönetmelikte, ticari amaçla yolcu taşımacılığı yapılan araçlarda bazı şartlarla görüntü cihazlarının bulunabileceği düzenlenmektedir.

Bu nedenle “bütün araçlarda kamera zorunludur” şeklinde genel bir ifade kullanmak yerine, aracın yolcu taşıma amacıyla kullanılıp kullanılmadığı ve ilgili özel düzenlemelerin kapsamı ayrıca incelenmelidir.

Özellikle şehir içi toplu taşıma, belediye araçları, okul servisleri, personel servisleri ve diğer özel yolcu taşıma faaliyetlerinde ayrıca yürürlükte bulunan düzenlemeler bulunabileceğinden, işletmelerin kendi faaliyetlerine ilişkin güncel mevzuatı kontrol etmesi önemlidir.

Servis Araçlarında Kamera Zorunlu mu?

Servis araçlarında kamera zorunluluğu, aracın hangi mevzuat kapsamında çalıştığına göre değerlendirilmelidir.

Okul servisleri, personel servisleri ve diğer ticari yolcu taşıma araçları aynı kapsamda değerlendirilmeyebilir.

Bu nedenle bir servis aracı için “kamera kesinlikle zorunludur” veya “kamera hiçbir şekilde zorunlu değildir” şeklinde faaliyet türünden bağımsız genel bir hüküm vermek doğru değildir.

Özellikle okul servisi kamera sistemi, personel servisi kamera sistemi, servis aracı iç kamera, servis araçlarında görüntü kayıt sistemi gibi konularda ilgili ulusal ve yerel düzenlemelerin güncel hali kontrol edilmelidir.

Araç Kamerası Kullanmanın Faydaları

Araç içi kamera zorunlu olmasa bile işletmeler açısından önemli avantajlar sağlayabilir.

1. Kaza Anının Kayıt Altına Alınması

Trafik kazalarında olayın nasıl gerçekleştiğini gösteren görüntüler önemli olabilir. Ön kamera, olay öncesindeki trafik durumunun ve aracın hareketlerinin incelenmesine yardımcı olabilir.

2. Sürücü Güvenliği

Araç kamerası yalnızca sürücüyü denetlemek için değil, sürücünün güvenliğini desteklemek için de kullanılabilir.

Örneğin bir kazada sürücünün olayla ilgili açıklamalarını destekleyebilecek görüntüler bulunabilir.

3. Filo Yönetimi

Çok sayıda araca sahip işletmeler için kamera sistemi filo yönetiminin bir parçası haline gelebilir.

Filo kamera sistemi, GPS araç takip sistemi ile birlikte kullanıldığında aracın konumu ile görüntüsünün ilişkilendirilmesine olanak sağlayabilir.

4. Hırsızlık ve Güvenlik

Araç üzerinde bulunan kamera sistemi, aracın çevresindeki olayların kayıt altına alınmasına yardımcı olabilir.

Özellikle ticari araçlarda araç güvenlik kamerası kullanımı, güvenlik prosedürlerinin desteklenmesinde kullanılabilir.

5. Uzaktan Araç İzleme

4G destekli araç kameralarında canlı görüntü aktarımı ve uzaktan erişim özellikleri bulunabilir.

Bu sistemler sayesinde yetkili kullanıcılar, uygun teknik altyapı ve hizmet koşulları kapsamında araç görüntülerini uzaktan takip edebilir.

4G araç kamerası, online araç kamera sistemi, uzaktan araç izleme, mobil DVR kamera ve uzaktan kamera izleme bu nedenle özellikle filo işletmelerinin ilgisini çekmektedir.

Araç Kamerasında Ses Kaydı Yapılabilir mi?

Burada önemli bir hukuki ayrım bulunmaktadır:

Görüntü kaydı ile ses kaydı aynı şekilde değerlendirilmemelidir.

Kamera sisteminin mikrofonunun aktif olması, görüntü kaydının yanında sürekli ses kaydı yapılması anlamına gelir ve kişisel verilerin korunması açısından daha hassas bir durum ortaya çıkar.

Kişisel Verileri Koruma Kurulu'nun çeşitli kararlarında, güvenlik amacıyla görüntü kaydının yapılmasının hukuka uygun olabileceği durumlarda dahi ayrıca ses kaydı alınmasının gerekli ve ölçülü olup olmadığı değerlendirilmiştir.

Kurul, bir kararında güvenlik amacıyla kamera görüntüsü alınmasının yeterli olduğu durumda ayrıca ses kaydı yapılmasının meşru menfaat açısından gerekli olmayabileceğini belirtmiştir.

Bu nedenle araç kamerası satın alırken yalnızca görüntü kalitesine değil, mikrofon özelliğine ve ses kayıt fonksiyonuna da dikkat edilmelidir.

Özellikle sürücünün bulunduğu kabin içerisinde sürekli ses kaydı yapılması, görüntü kaydından daha farklı ve daha hassas bir kişisel veri işleme değerlendirmesi gerektirebilir.

Araç Kamerası ve KVKK

Araç kamerası tarafından kaydedilen görüntüler, görüntüde yer alan kişilerin belirlenebilir olması halinde kişisel veri kapsamında değerlendirilebilir.

Örneğin araç içi kamera;

• Sürücüyü,
• Yolcuları,
• Diğer çalışanları,
• Araca binen kişileri,
• Trafikteki kişileri

görüntüleyebilir.

Bu nedenle özellikle şirket araçlarında kullanılan araç içi kamera sistemleri, filo kamera sistemleri, servis araç kameraları ve personel taşıma araçlarında kamera uygulamalarında KVKK bakımından gerekli değerlendirmeler yapılmalıdır.

KVKK'nın açıklamalarına göre veri sorumlularının kamera ile görüntü kaydı yapılması halinde ilgili kişileri bilgilendirmeye yönelik aydınlatma yükümlülüğü bulunmaktadır. Bu yükümlülük yalnızca açık rıza alınması gereken durumlarla sınırlı değildir.

Yani “kamera kullanıyorum ama kimse itiraz etmedi” yaklaşımı tek başına yeterli değildir.

Kamera Kaydı İçin Her Zaman Açık Rıza Gerekir mi?

Bu konuda sık yapılan bir hata, kamera kaydı varsa mutlaka açık rıza alınması gerektiğini düşünmektir.

KVKK açısından kişisel verilerin işlenmesi farklı hukuki şartlara dayanabilir. Kamera görüntüsünün güvenlik veya iş organizasyonu gibi amaçlarla işlenmesinde somut olayın şartlarına göre farklı hukuki sebepler gündeme gelebilir.

KVKK'nın işyerlerindeki kamera sistemlerine ilişkin kararlarında, güvenlik amacıyla görüntü kaydının bazı durumlarda meşru menfaat kapsamında değerlendirilebildiği görülmektedir. Ancak bunun için gerekli olma, ölçülülük ve ilgili kişilerin temel haklarıyla denge gibi unsurların değerlendirilmesi gerekir.

Dolayısıyla her araç kamerası uygulamasında aynı sonuç otomatik olarak ortaya çıkmaz.

Araç Kamerası Kullanırken Aydınlatma Yapılmalı mı?

Evet, kişisel veri işleme söz konusu olduğunda aydınlatma yükümlülüğü önemlidir.

KVKK'nın açıklamalarına göre kişisel verilerin işlenmesinde veri sorumlusunun ilgili kişileri bilgilendirmesi gerekir. Aydınlatma yükümlülüğü, yalnızca kişinin açık rıza verdiği durumlarla sınırlı değildir.

Şirket araçlarında kamera kullanılıyorsa çalışanların;

• Kamera kullanıldığı,
• Hangi amaçla kayıt yapıldığı,
• Hangi verilerin işlendiği,
• Kayıtların kimler tarafından erişilebilir olduğu,
• Kayıtların ne kadar süre saklandığı,
• İlgili kişilerin hakları

gibi konularda uygun şekilde bilgilendirilmesi gerekir.

Bu bilgilendirme şirketin kendi KVKK süreçlerine ve kullanılan kamera sisteminin özelliklerine göre düzenlenmelidir.

Kamera Kayıtları Ne Kadar Saklanmalı?

Araç kamera kayıtları için bütün işletmelere uygulanabilecek tek bir “30 gün”, “60 gün” veya “90 gün” kuralı bulunduğunu söylemek doğru değildir.

Saklama süresi, kaydın amacı ve hukuki gereklilikler dikkate alınarak belirlenmelidir.

KVKK Kurulu'nun bir işyeri kamera sistemine ilişkin kararında, kayıtların 60 günle sınırlı tutulduğu ve sürenin sonunda otomatik olarak imha edildiği bir uygulama değerlendirilmiştir. Kurul ayrıca gereğinden uzun saklama yapılmaması gerektiğine yönelik yaklaşım ortaya koymaktadır.

Bu nedenle araç kamera sistemlerinde otomatik üzerine yazma, yani eski kayıtların belirlenen süre sonunda silinmesi veya üzerine yeni kayıtların yazılması, veri minimizasyonu açısından önemlidir.

Bir kaza veya hukuki uyuşmazlık meydana gelmişse ilgili kayıtların hukuki süreç açısından gerekli olduğu ölçüde korunması ayrıca değerlendirilebilir.

Araç Kamera Kayıtlarına Kimler Erişebilir?

Araç kamerası kayıtlarının bütün çalışanlar tarafından izlenebilmesi doğru bir yaklaşım değildir.

Özellikle şirket araçlarında;

Sürücü → Filo yöneticisi → Yetkili yönetici → Gerekirse hukuki süreç

şeklinde yetkilendirilmiş bir erişim sistemi kurulması daha kontrollü bir yapı sağlayabilir.

KVKK'nın kamera sistemlerine ilişkin açıklamalarında da kayıtların yetkisiz kişilerle paylaşılmaması ve yalnızca yetkili kişilerin erişiminin sağlanması gerektiği vurgulanmaktadır.

Bu nedenle araç kamera kayıt sistemi, yalnızca kamera cihazından ibaret düşünülmemelidir. Kayıtların saklandığı SD kart, HDD, NVR, DVR, bulut sunucu veya uzaktan izleme platformunun güvenliği de önemlidir.

Araç İçinde Kamera Nereye Takılabilir?

Araç kamera montajında cihazın konumu da önemlidir.

Yaygın kamera seçenekleri şunlardır:

• Ön cam kamera
• Sürücü kabini kamerası
• İç kamera
• Geri görüş kamerası
• Yan kamera
• Kör nokta kamerası
• Yük bölümü kamerası
• Çoklu kamera sistemi
• 360 derece araç kamera sistemi

Kamera sürücünün görüş alanını engellememeli ve aracın güvenli kullanımını olumsuz etkilememelidir.

Ayrıca sürücüyü görüntüleyen bir kamera ile yalnızca yol görüntüsünü alan kamera arasında kişisel veri bakımından farklı değerlendirmeler yapılabileceği unutulmamalıdır.

Araç Kamerası Zorunluluğu ile Takograf Aynı Şey Değildir

Özellikle kamyon ve tır kullanıcılarının dikkat etmesi gereken önemli bir konu da budur.

Takograf ile araç kamerası aynı sistem değildir.

Takograf; sürüş, dinlenme ve ilgili araç kullanım bilgilerinin mevzuata göre kaydedilmesine yönelik bir sistemdir.

Araç kamerası ise görüntü kaydı yapan bir güvenlik ve izleme sistemidir.

Dolayısıyla bir araçta takograf bulunması, otomatik olarak araç kamerası bulunduğu anlamına gelmez.

Aynı şekilde araç kamerası takılması da takograf yükümlülüklerinin yerine getirildiği anlamına gelmez.

Bu iki sistem farklı amaçlara hizmet eder.

Araç Kamera Sistemi Seçerken Nelere Dikkat Edilmeli?

Araç kamerası zorunlu olsun veya olmasın, ticari araç için sistem seçerken bazı teknik özelliklere dikkat edilmelidir.

1. Görüntü Çözünürlüğü

Full HD, 2K veya 4K gibi çözünürlük seçenekleri bulunabilir.

Özellikle plaka ve olay detaylarının incelenmesi gereken durumlarda görüntü kalitesi önemlidir.

2. Gece Görüşü

Araçların önemli bölümü gece de çalıştığı için gece görüşlü araç kamerası tercih edilebilir.

3. 4G Bağlantısı

Filo araçlarında 4G araç kamerası kullanılması canlı görüntü ve uzaktan erişim gibi özellikleri mümkün kılabilir.

4. GPS

GPS özelliği sayesinde kamera kaydı ile aracın konum bilgilerinin birlikte değerlendirilmesi mümkün olabilir.

5. SD Kart veya HDD

Kayıt kapasitesi kullanım süresine göre belirlenmelidir.

Çok kameralı sistemlerde HDD veya yüksek kapasiteli depolama çözümleri tercih edilebilir.

6. Mobil DVR

Otobüs, kamyon, tır, servis ve iş makineleri gibi araçlarda birden fazla kameranın aynı kayıt cihazında toplanması için mobil DVR sistemleri kullanılabilir.

7. Uzaktan İzleme

Filo yöneticileri için online araç kamera izleme özelliği önemli olabilir.

Ancak uzaktan erişim sistemlerinde kullanıcı hesapları, şifreler, yetkilendirme ve veri güvenliği ayrıca planlanmalıdır.

Araç İçi Kamera Zorunluluğu Hakkında Sık Sorulan Sorular

Kamyonlara kamera takmak zorunlu mu?

Genel olarak normal yük taşımacılığı yapan kamyonlar için her durumda geçerli bir araç içi kamera takma zorunluluğu bulunmamaktadır. Özel faaliyet veya araç gruplarına ilişkin ayrıca düzenleme olup olmadığı kontrol edilmelidir.

Tırlarda kamera zorunlu mu?

Tüm tırlar için genel bir araç içi kamera zorunluluğu bulunduğu söylenemez. Ancak işletmeler güvenlik ve filo yönetimi amacıyla tır kamera sistemi kullanabilir.

Otobüslere kamera takmak zorunlu mu?

Otobüs ve ticari yolcu taşımacılığı araçlarında farklı düzenlemeler bulunabileceğinden aracın faaliyet türü ve güncel mevzuat birlikte değerlendirilmelidir.

Araç kamerası KVKK'ya tabi mi?

Görüntüler belirli veya belirlenebilir gerçek kişilere ilişkin veri içeriyorsa KVKK bakımından kişisel veri işleme gündeme gelebilir.

Araç kamerasında ses kaydı yapılabilir mi?

Ses kaydı, görüntü kaydından daha hassas bir değerlendirme gerektirir. Güvenlik amacıyla görüntü kaydının yeterli olduğu durumlarda ayrıca sürekli ses kaydının gerekli ve ölçülü olup olmadığı sorgulanmalıdır. KVKK Kurulu kararlarında bu ayrım açık biçimde ele alınmıştır.

Araç kamerası takmak için sürücünün izni gerekir mi?

Her olay için tek tip “izin gerekir” veya “izin gerekmez” cevabı vermek doğru değildir. Kamera kullanımının hukuki dayanağı, amacı, kapsamı ve ölçülülüğü değerlendirilmelidir. Bunun yanında KVKK kapsamında aydınlatma yükümlülüğü ayrıca dikkate alınmalıdır.

Araç kamera kayıtları kaç gün saklanmalı?

Tek bir genel saklama süresi yoktur. Saklama süresi işleme amacı ve hukuki gerekliliklere göre belirlenmeli, gereğinden uzun saklamadan kaçınılmalıdır.